Kali Kalo

Η Καλή Καλό, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο της Καλλιόπης Δαμβέργη, γεννήθηκε στην Αθήνα και καταγόταν από το Ρέθυμνο. Μητέρα της ήταν η ηθοποιός Χρύσα Καλοχριστιανάκη, κόρη του στρατηγού Γ. Καλοχριστιανάκη, υπασπιστή του Ελευθερίου Βενιζέλου, και πατέρας της ο Νίκος Δαμβέργης, από οικογένεια φαρμακοβιομηχάνων. Πρωτοεμφανίστηκε στη σκηνή σε ηλικία τριών ετών, στη Δασκαλίτσα του Ντάριο Νικκοντέμι, έπειτα από απόφαση της Μαρίκας Κοτοπούλη, στο θέατρο της οποίας εργαζόταν η μητέρα της. Ο πρώτος ουσιαστικός ρόλος της ήρθε στα οκτώ, όταν ο Σπύρος Μελάς έγραψε ειδικά για εκείνη το έργο Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται. Η επιτυχία της, δίπλα στον Βασίλη Λογοθετίδη και το ζεύγος Μουσούρη στο θέατρο «Αλίκη», οδήγησε τον Αττίκ να την καλέσει στη «Μάντρα» του. Της έγραψε τραγούδια και παρλάτες, τη δίδαξε υποκριτική, της έδωσε το όνομα «Καλή Καλό» και την παρουσίασε στις παραστάσεις του. Παράλληλα φοίτησε επί χρόνια στη σχολή κλασικού μπαλέτου του Βασιλικού, σημερινού Εθνικού, Θεάτρου και σε άλλες σχολές. Η πορεία που την ανέδειξε ως παιδί-θαύμα διακόπηκε από το διαζύγιο της μητέρας της και τον πόλεμο. Στην Κατοχή, μητέρα και κόρη περιόδευαν με μπουλούκια στην επαρχία για να επιβιώσουν. Μετά τον πόλεμο εντάχθηκε στο ΚΚΕ· το 1947 συνελήφθη από το θέατρο, όπου εμφανιζόταν στην επιθεώρηση Το παρδαλό κατσίκι, και εκτοπίστηκε για έξι μήνες στην Ικαρία. Μετά την επιστροφή της δημιούργησε, το 1950, δικό της θίασο. Ερμήνευσε ρόλους σε βαριετέ, επιθεώρηση, οπερέτα, ελεύθερο θέατρο και πρόζα, ενώ συνεργάστηκε με καλλιτέχνες όπως οι Μινωτής, Κυβέλη, Μιράντα Μυράτ, Κατράκη, Τραϊφόρος, Χριστόφορος Νέζερ, Αυλωνίτης, Μαυρέας, Κοκκίνη, Σταυρίδης, Καλουτά, Ρένα Ντορ και Ρένα Βλαχοπούλου. Πρωταγωνίστησε επίσης στο Εθνικό Θέατρο και στο ΚΘΒΕ σε έργα των Μπρεχτ, Πιραντέλλο και άλλων. Η δράση της κάλυψε συνεπώς τόσο τις πιο λαϊκές μορφές θεάματος όσο και το θεατρικό ρεπερτόριο, με σταθερή παρουσία σε θιάσους και περιοδείες. Επέλεξε να μην ασχοληθεί ιδιαίτερα με τον κινηματογράφο και εμφανίστηκε μόνο σε τέσσερις ταινίες, γεγονός που συνέβαλε στη μικρότερη αναγνωρισιμότητά της στις νεότερες γενιές. Προς το τέλος της σταδιοδρομίας της έπαιξε και σε λίγες τηλεοπτικές σειρές. Αυτοδίδακτη στις ξένες γλώσσες, σπούδασε παιδοψυχολογία στη Λωζάνη. Παντρεύτηκε τρεις φορές: το 1945 τον τότε φοιτητή της Σχολής Ικάρων Γιώργο Μαμαλάκη, που σκοτώθηκε έναν χρόνο αργότερα, πριν γεννηθεί η κόρη τους Γιούλη· το 1957 τον Δημήτρη Βαλμά, με τον οποίο έζησε στη Θεσσαλονίκη, όπου το Στρατιωτικό Θέατρο φέρει το όνομά της· και από το 1959 έως το 1979 τον πλοίαρχο Κώστα Καρανικόλα, πατέρα του γιου της Χρήστου. Ο Χρήστος τραυματίστηκε σοβαρά στα δεκατρία του από έκρηξη σε πείραμα χημείας και πέθανε τελικά το 1988, σε ηλικία 27 ετών. Η μητέρα του διέθεσε την περιουσία της για τη θεραπεία του. Μετά τον θάνατό του η Καλό αποτραβήχτηκε για χρόνια στην Αστυπάλαια. Από τις γνωριμίες της από τα παιδικά της χρόνια διατήρησε στενή φιλία με τον Γιάννη Ρίτσο έως τον θάνατό του. Στον κύκλο των ανθρώπων που τη γνώριζαν από νωρίς συγκαταλέγονταν, μεταξύ άλλων, οι Κώστας Βάρναλης, Γεώργιος Παππάς, Λιλή Ιακωβίδου, Βεάκης, Λουντέμης και Παντελής Χορν. Η Καλή Καλό πέθανε δε στο Γηροκομείο Αθηνών στις 8 Μαρτίου 2024, σε ηλικία 97 ετών. Αποτεφρώθηκε και η τέφρα της ενταφιάστηκε στο μαυσωλείο καλλιτεχνών του Πρώτου Νεκροταφείου Αθηνών.